Ts.Bs. Nguyễn Hoàng Long

Dây chằng chậu thắt lưng (Ilio-lumbar ligament) có vai trò trợ giúp cho cột sống thắt lưng thấp, dây chằng này bám từ đốt sống thắt lưng thứ 4 và thứ 5 đến xương chậu ở phía sau. Tổn thương ở vùng này khá phổ biến ở các trường hợp vận động viên bởi tần suất vận động ở vùng này rất lớn

iliolumbar-300x300Hình 1: Dây chằng chậu thắt lưng (màu đỏ)

Triệu chứng

Đau xuất phát ở vùng cột sống thắt lưng thấp và có những lúc đau nhói dữ dội. Đau có thể mạnh lên khi vận động cơ thể như khi xoắn vặn hoặc cúi/ưỡn cột sống và khi ngồi lâu đau có thể xuất hiện. Ấn khu vực này thấy mềm và lưng có thể thấy yếu hơn bình thường. Tổn thương này nếu được phát hiện và điều trị sớm thì có thể hồi phục nhưng nếu dây chằng này tổn thương lâu có thể dẫn tới những tình trạng nghiêm trọng hơn đối với đốt sống L4 hoặc L5. Vùng này sẽ trở nên yếu và dẫn tới sự thoái hóa gây nên đau thắt lưng dai dẳng, rách bao xơ đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm hoặc chèn ép vào rễ thần kinh, từ đó gây nên triệu chứng đau rát ở lưng/chân hoặc yếu vận động.

Nguyên nhân

Những môn thể thao đòi hỏi vận động cột sống lặp đi lặp lại như uốn và xoắn vặn thường gây nên tổn thương này, ví dụ chơi gôn, quần vợt và nhiều môn thể thao khác. Chấn thương trực tiếp vào khu vực này cũng có thể gây bệnh lý trên như sự giật mạnh khi xuất phát ở vận động viên điền kinh. Ngoài thể thao, tai nạn ô tô và những va chạm khác có thể gây tổn thương này.

Nếu tổn thương dây chằng chậu thắt lưng ban đầu xấu đi, nó sẽ gây ảnh hưởng tới đốt sống thắt lưng và gây nên hiện tượng trượt cột sống hoặc dẫn tới thoát vị đĩa đệm.

Điều trị

Dựa vào chẩn đoán, bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị phù hợp phụ thuộc mức độ nghiêm trọng của vấn đề và tổn thương dây chằng này có nguy cơ gây tiến triển thành các tình trạng khác không? Điều trị bảo tồn, điều trị không can thiệp thường được lựa chọn đầu tiên và cũng là phương pháp hiệu quả nhất. Trong khi đó, điều quan trọng là cho tới khi đau giảm dần ngừng tất cả các hoạt động có thể tác động vào cột sống. Trong giai đoạn đau cấp có thể giảm đau và sưng trong ngày đầu bằng cách chườm đá vùng tổn thương ít nhất 3 lần/ngày, và dùng các thuốc chống viêm giảm đau.

Phục hồi chức năng

Khi hết đau, tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc vật lý trị liệu về chương trình tập thích hợp đối với mông và háng. Lưu ý quan trọng là việc điều trị phục hồi tổn thương này sẽ trợ giúp cho cột sống thắt lưng để ngăn ngừa các chấn thương tương tự trong tương lai và duy trì hoạt động bình thường ở những người bị tổn thương này