TS.BS. Nguyễn Hoàng Long

1. Đau thần kinh thẹn (ĐTKT) là gì?

Thần kinh (TK) thẹn là thần kinh đi từ vùng khung chậu tới chi phối cảm giác của vùng hậu môn, cơ quan sinh dục ngoài và đáy chậu (vùng da giữa cơ quan sinh dục ngoài và hậu môn). TK thẹn cũng kiểm soát một số cơ của hậu môn và bàng quang.

Đau TK thẹn là kết quả từ những tổn thương ảnh hưởng tới thần kinh này do những nguyên nhân khác nhau.

Screen Shot 2018-07-15 at 9.11.56 PM

Hình 1: Giải phẫu dây thần kinh thẹn

2. Dấu hiệu và triệu chứng

Những người bị ĐTKT có thể cảm thấy tê và/hoặc đau ở phía dưới của mông, vùng cơ quan sinh dục ngoài và đáy chậu. Cảm giác đau này thường liên quan với tư thế ngồi lâu và trở nên xấu hơn trong ngày. Đau với cảm giác bỏng dát, như dao dâm, đau nhói.

Screen Shot 2018-07-15 at 9.12.16 PM

Hình 2: Không giám tỳ vùng đau xuống vật cứng, một số bệnh nhân đau ngay cải khi quần áo cọ vào

Có thể kèm rối loạn chức năng tình dục ở cả nam và nữ. Ở nam giới, có thể gồm khó cương cứng, hoặc đau khi cương cứng và ở nữ, đau với kết hợp hay khó khăn để đạt cực khoái

Screen Shot 2018-07-15 at 9.11.04 PM

Hình 3: Vị trí đau thần kinh thẹn

Có thể có rối loạn chức năng bàng quang và tiêu hóa, bao gồm không tự chủ đại tiện và tiểu tiện. Đôi khi một số người bệnh có cảm giác đau bất thường ngay cả khi quần áo chạm vào khu vực đó cũng có thể gây đau.

3. Nguyên nhân

ĐTKT do sự kích thích hoặc tổn thương trên đường đi của dây thần kinh thẹn. TK thẹn có thể bị chèn ép với những hoạt động lặp đi lặp lại như đạp xe hay squat, và hay găp ở những vận động viên xe đạp. Người ta gọi tình trạng này là hội chứng chèn ép thần kinh thẹn hoặc hội chứng ống Alcock và thường hiếm gặp.

Dây thần kinh có thể bị thương do kéo dài quá mức hoặc cấp tính trong khi sinh con khó hoặc kéo dài hoặc căng mãn tính do táo bón. Dây thần kinh cũng có thể bị tổn thương bởi các tình trạng mãn tính ảnh hưởng đến các dây thần kinh như tiểu đường hoặc bệnh đa xơ cứng. Phẫu thuật phụ khoa, khối u trong xương chậu hoặc phẫu thuật để loại bỏ khối u cũng có thể làm tổn thương trực tiếp dây thần kinh.

4. Điều trị

Cần tìm nguyên nhân chèn ép dây thần kinh thẹn, từ đó loại trừ nguyên nhân gây chèn ép thần kinh. Khi xác định được những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi lối sống/ sinh hoạt để loại trừ yếu tố nguy cơ đó.

Nếu đau không cải thiện, bác sĩ có thể sử dụng các thuốc chống viêm, giảm đau thần kinh và thuốc chống trầm cảm hoặc các thuốc bôi tại chỗ.

Cơn đau vẫn tồn tại thì chỉ định phong bế thần kinh thẹn được xem xét. Mức độ trầm trọng hơn có thể xét tới khả năng sử dụng máy kích thích tủy để giảm đau hoặc phẫu thuật được đưa ra nhưng hiếm khi.