TS.BS. Nguyễn Hoàng Long

Đau thần kinh chẩm còn được biết đến là đau dây thần kinh C2 hay đau dây thần kinh Arnold, đây là tình trạng y khoa được đặc trưng bởi đau mạn tính ở vùng trên của gáy, mặt sau của đầu và phía sau mắt. Những vùng này tương ứng với vị trí cũng như sự tri phối cảm giác của dây thần kinh chẩm lớn, thần kinh chẩm bé thần kinh chẩm thứ 3 và nhánh thần kinh nhĩ lớn.

Occipital-neuralgia-nerves

 

Hình 1: Giải phẫu thần kinh chẩm

 

Triệu chứng và chẩn đoán

 

Triệu chứng chính của đau dây thần kinh chẩm lớn là đau đầu mạn tính. Vị trí đau thường ở phía sau và xung quanh hoặc ở trên đỉnh của đầu, đôi khi tới cung mày hoặc phía sau của mắt. Vì đau đầu mạn tính là triệu chứng phổ biến của nhiều bệnh, nên đau dây thần kinh chẩm lớn thường bị chẩn đoán nhầm, dẫn tới điều trị ít đạt kết quả.

 

Triệu chứng khác là nhạy cảm với ánh sáng, đặc biệt trong khi đau đầu.

 

Đau dây thần kinh chẩm đặc trưng bởi cơn đau trầm trọng bắt đầu từ vùng gáy trên và mặt sau đầu. Đau thường một bên, nhưng nó cũng có thể cả hai bên nếu cả hai thần kinh chẩm đều bị tổn thương. Ngoài ra, đau có thể lan ra trước về phía mắt trong những trường hợp thần kinh chẩm bị ảnh hưởng. Một vài trường hợp có thể có biểu hiện mờ mắt do đau lan gần hoặc ở phía sau của mắt. Đau thường biểu hiện dưới dạng đau nhói, chói, mạnh, điện giật, dao dâm. Những cơn đau thường hiếm khi dai dẳng, nhưng có thể xảy ra thường xuyên phụ thuộc vào tổn thương của thần kinh.

 

Những triệu chứng khác của đau dây thần kinh chẩm gồm:

 

Đau nhói, mạnh, như bỏng thường bắt đầu từ phần dưới của đầu và lan lên vùng da đầu phía trên

 

Đau ở một phía hoặc cả hai bên đầu

 

Đau phía sau mắt

 

Nhạy cảm với ánh sáng

 

Nhạy cảm với âm thanh

 

Nói líu nhíu

 

Đau khi cử động cổ

 

Khó giữ thăng bằng hoặc phối hợp động tác

 

Căng vùng da đầu

 

Buồn nôn hoặc nôn

 

Nguyên nhân

 

Đau dây thần kinh chẩm là do tổn thương của thần kinh chẩm, có thể xuất phát từ chấn thương, áp lực vật lý lên dây thần kinh, co rút vùng cổ tái diễn nhiều lần, gấp hoặc giãn quá mức, hay hậu quả của bệnh lý như các khối u.

Occipital-Nerve-Block

 

Hình 2: Phong bế thần kinh chẩm lớn

 

Điều trị

 

Nhiều phương phám điều trị chủ yếu là nội khoa, gồm vật lý trị liệu, thuốc chống viêm giảm đau, thuốc giãn cơ…

 

Phương pháp can thiệp gồm phong bế thần kinh

 

Ngoại khoa hiếm khi sử dụng, gồm giải phóng chèn ép, cắt dây thần kinh